Geneva Gi Heithoi Singthoiraba
John Piper asi Desiring God ki founder amasung oja amani aduga Bethlehem College and Seminary ki chancellor amasuni. Chahi 33 chupna, Minneapolis, Minnesota da leiba Bethlehem Baptist Church ki pastor oina thougal touri. Mahak asi lairik 50 gi mathakta eekhraba ayibani, masida Desiring God: Mediations of a Christian Hedonist aduga ekui kuidana Foundations for Lifelong Learning: Education in Serious Joy gi ayibani.
1539 gi chahi loisillakpa matamda, Genevada Roman Catholic pu amuk hallaknaba hotnariba Italian cardinal Sadoleto da John Calvin na chithi eekhi, “nahakki oiba sargagi apamba asi nahak nasa khaktagi oina khalli aduga nahakki waheising aduna Esorbu ekai khumnahanba oide.” Mahakna makha tanna hai “Sadoleto na meesingda maru oina tambigadaba asi Esorgi matik mangal adu uthokpagi apambaga loinana hingba” asini haina eekhi (Mahakki aiba 89 dagi louthokpani).
Calvin gi punsi apumba amasung mahakki thabaksing asi Esorgi matik mangalbu uthokpagi apamba asina samjinba yai. Calvin gi thamoida khwaidagi maru oina louba amasung wapao sandokpa asi Esorgi wangthoiba amasung mahakki matik chaobagi apamba aduni.
Esorgi Matikna Khudum Chanba
Martin Luther na chahi 25 surakpa amasung Wittenberg ta Bible tambiba hek houba matam, July 10, 1509 da France ki Noyon da Calvin pokkhi. Reformation gi paojel amasung pangal adu Calvin da chahi kun phaoba youkhide, aduga matam asigi manungda mahakki naha oiringeigi chahising adu medieval theology, law, amasung classics tambada katsinkhi.
Adubu 1533 phaobada, Reformation gi takpi tambibagi ithilna mahakki punsida achouba ahongba ama thokhankhi. Calvin na Catholic ki thajabada apambaga loinana hingnaba karamna hotnakhi haibadu ningsingduna hai, “Esorna, athuba matamda pukning honghanduna, eigi wakhalbu namthaduna takpi tambiba yaba phibam amada purakkhi. . . . Asumna asengba Esor ningba punsigi mahao amasung lousing phanglakpada, apamba amaga loinana eihakki thammoida mei houhankhi” (Selections from His Writings, 26).
Khudak aduda, Calvin na Esorgi waheidagi Esorgi matik adu ukhi amasung mahao tangkhi. Aduga mikup aduda, Esor amasung Esorgi wahei animak na mahakki thawaida yamna pangal happana maram oiraga punsi chuppagi oina mahak Esor amasung mahakki waheigi nungsijaraba manai oikhi.
Geneva gi Pastor
Calvin na karamba makhalgi thougal pammi haiba khangkhi. . Mahak mahei heiraba mee ama oina Reformed gi thajababu sandoknaba lairik ibagi nungaiba adu pamkhi. Adubu Esornadi mapung phana tonganba thourang ama toubirammi.
Paris tagi chengkhraba amasung aroibada France tagi thadokhraba tungda, Calvin na lairik ibagi nungaiba punsi amagidamak Strasbourg ta chatnaba thourang toukhi. Adubu Calvin na Geneva da ahing ama leiringei matamda, sahar adugi Reformation gi thouna phaba luchingba William Farel na mahak mapham aduda lei haiba khangduna mahakpu thikhi. Masi Geneva khaktagi nattana malem apumbagi itihas ki lambibu hongdokhankhiba unaba amani. Calvin na ningsingli,
Aphaba wapaobu sandoknabagi apambana thallaba Farel na, eihakki thammoi asi lairik paba amasung ibada katsinnaba thourang toure haiba khudakta khangba ngamkhi . . . aduga thamoi sengna hangjarabasu kari amatta phangloi haiba khanglabada, yamna mathou taraba matam asida eihakna mateng pangdanaba hotnarabadi, eihakki ingthaba punsi amasung eihakna pamjaba lairik pabagi nungaiba asi Esorna sirap pibisanu haina haikhi. Masigi cheirak pibagi wahei asina eihakpu kham thengna kihallammi, aduga eihakna louruba lambi aduda chatpa lepkhi.
Mahakki punsigi lambi adu hongkhi. “Lairik pabagi nungaiba” haina mahakna kouba mapham aduda Calvin na amuk hanna thabak toukhidre. Matam asidagi, mahakna ikhiba lairik, tract, wapao, commentary amasung chithi volume 48 ki lamai khudingmak pastor gi thoudanggi mathakta iduna sandokkhi. Chahi 28 chuppa asida (chahi anigi suti wangmada nattana), Calvin na Esorgi waheibu sandokpada — mahakki Geneva gi misingda Sastrada yaoba Esorgi matik mangalbu utpada masa katsinkhi.
Esorgi Matik Mangal Amuk Hanna Phangba
Reformation gi oina yamna mathou taba adu asini: Khristagi matik mangal adu Rome na hanjin hanjinna manghankhi” (Portrait of Calvin, 113). Calvin gi matung inna masigi maram asi, singlup asi “masak khangdaba tambiba mayamna humduna pukhibagi” maram asi “Khristagi ningthijaba asi eikhoina khangdabagi maramnani” (Portrait of Calvin, 66). Atoppa waheida, Esorgi waheigi matung inba tambiba asibu chahi kaya Esorgi matik mangal amasung Khristagi wangthoirba pangalgi apamba asibu ngaktuna thamhalak ee.
Masigi samasya asi Reformation gi achumba hiramsing asibu mayam mamangda yetnaba asi natte haibadi: darmachenba oina singthabiba, purohit pu hanthana yengba, Prabhu gi chakkhangbu tasengnamak Khristagi hakchang amasung eeda onthokpa, asengbasinggi haijaba, pope gi matik. Masigi samasya pumnamak asigi makhada Calvin gi oiba asengba wahang adudi asini Esorgi matik mangal asi mapung phana ngalhanba nattraga mamhanbra haibasini. Mahakki thougal hourakpa amasung loiba phaoba, mahakpu hiram amada mipham chetna thammi: Esorgi maru oiba, pangal leiba aduga Esorgi matik asidani.
Esorgi Waheigi Lansing Handokpa
Geerhardus Vos na hai Reformed gi chatnabi asina Lutheran dagi henna Esorgi aruba wahei khangba helli maramdi masina Esorgi matik mangal da henna miphat thambagini haina hai. makhoi animak Esorgi waheida luthana neinei. Adubu makhoi anigi marakta khetnaba adumak lei:
Maramdi Reformed theology na Esorgi waheigi achumba amasung maru oiba aduda mitpham thammi, masina maram oiraga maupung phana amasung mayek sengna khangba amasung semgat sagatpa ngammi. Esorgi waheigi marang kaiba adubu hangdoknaba maru oiba wakhallon asi: Esorgi matik mangal asi Mahakna semkhraba khutsem khudinggi mathakta leiba asini. (Shorter Writting, 243)
Asengba Geneva gi heithoi singthoiraba wakhallon asi John Calvindagi natte, adubu Esorgi matik mangalgi apamba adudagi oirakpa amani. Meeyoibagi suron khudingmakna makhoi makhoigi khudongthiba amasung khudongchaba matamda Esorgi wahei mayek sengna khangba mathou tai. Eikhoigi suron atei atoppasingga khetnaba leite. Karigumba eikhoigi thamoising asi khwaidagi chumlaba Esorgi wahei — Esor gi wangthoiraba matik mangal asina luthana amasung haraona semba oirabadi masibu eikhoina ningthina touba ngamgani.
