Aphaba Wapaobu Yokhhatpa Mee
(Matthew Westerholm asi Southern Baptist Theological Seminary da Church Music and Worship ki Associate Professor oina thougal touri.)
Chahi chammanga khara henbagi mamangda, Martin Luther na thouna phana lepkhiba aduna maram oiraga Reformation hourakkhi, adubu mahak mathanda oiramde. Reformation asi puwaribu kankhiba, masak khangba amasung khangdaba aphaoba meesinggi ihou amani. Hairiba asigi matangda Here We Stand Resources tagi yengbiba yagani.
Ningthou Henry VIII na sigadoubagi phamungda leiringeida, nupa amana mahakki manakta laktuna khudang paibiba pamlammi. Ngaklibadi, khudang pairiba nipa adu Protestant Reformation bu sougatpa nipani.
Thomas Cranmer na English Reformation bu chingbada mateng panglammi, adubu Luther, Calvin amasung atoppa Reformer singgumnadi oiramde. Mahakna theology gi oiba lairiksing iramde nattraga maru oiba singlupsingda pastor oina leiramde. Tasengnamakki oina, mahakna ahal oiraktriba phaoba Reformation gi mayai oiba achumba adu thajaramde. Adubu Protestant Reformation thokpa chahi aduda, mahakna atoppa meesingdagi thoidok hendokna, English theology adubu yamna chaona ithil meeyamda pirammi.
Khaidoknabagi Maru
Thomas Cranmer asi sok 1489 da, Aslockton gi apikpa khunggang amada poklammi, mahakna asi Robin Hood na chahi chahumgi mamangda leirammi hainariba Sherwood Forrest aduda chaoraklammi. Mahak pabada taplammi, Cambridge ki chahi mari tamgadaba degree adu chahi nipan changna tamlammi. Mahakna khang heina mahei tamduna master gi degree loisinduna, Cambridge ta oja oina amasung thougal touba oina khallammi. Mahakna mahakki satrasingbu makhoi masagi oina bible panaba thougatpiba adugidamak sakkhangnarammi.
Cranmer na mahakki matamsing adu ingthana mahei masing tamba romda sijinnaduna leiringeida, England asi tangdu-leitadaba maongda leirammi. Ningthou Henry VIII na Aragon gi maharani oiriba Catherine ga luhongba adu tokpa pamlammi. Tangdu-leitadaba thoklingei marak asida, Cranmer na ningthou Henry gi paotak piba meesing aduda hairammi madudi England gi Ningthou na pope ki chatnabi adu illoidabani (masi tabada ningthougi apenba oirammi). Cranmer gi paotak aduna England leibakki singlupsing amasung Roman Catholic ka khaidoknanaba maru hullammi.
Rajniti Touba Reformer
Cranmer na mahakki punsigi aroiba matamda Roman Catholicism thadoktuna Reformed theology da thajakhi, masina maram oiraga tangdu-leitadaba amasung English Reformation adu tongkhai taba tarammi.
Cambridge ta maheiroi ama oina leiringeida, mahakna Martin Luther gi maramda loinamak thajada ngamdana parammi, adubu mahakna Simon Grynaeus amasung Andreas Osiander ka marup oiraba matungda Reformed yaba hourakkhi. Mahakna mahakki marup Nicholas Ridley ga wari sanaruraba matungda Catholic na Prabhugi Chakkhanggi matangda tambiba adu tapna-tapna yadaba hourakkhi. Cranmer na singlupta Esor khurumbagi matangda tambiba adu Italy gi Reformer Peter Martyr amasung German gi Reformer Martin Bucer ga wari sanabagi mapalna mayek sengba hourakkhi.
Cranmer gi theology adu English Roman Catholic tagi tapna-tapna hongdorakkhi amasung Reformed gi meesingdadi yamna tappa oirammi. Meeoi kharada (ngasisu), Cranmer gi reform thajaba asi maromdomgi khanba amasung rajnitigi oiba wakhallonda malli. Adubu mahakna thajariba adu thawai yaodaba meesinggi marakta ningkha tamna utthokpa phanglamde. Mahakna achumba theology da thajakhibadu thougalda charangnaba matamda amasung rajnitigi oiba charangnaba maraktani.
Anglican Church Ki Mapa
Edward VI na pallingeida, Cranmer na meesingna Esor khurumbagi matangda, pastor singna sandokkadaba wapaogi matangda, tonganna haijabagi matangda, amasung thajabagi matangda warengsing iduna, mahakki khwaidagi chaoba thougalgi thabak adu mapung phana touramkhi. Mahakna irambasing aduna thajabagi maru oiba tambiba amasung tonganna hinggadaba punsigi maramda taklamba aduda yumpham oiduna Anglican Church lingkhatlammi, masigi maram asigidamaktani mahakpu thoidok hendokna ningsingnariba asi.
Cranmer na England da leiriba singlup khudingmakna thajaba khakki mapalna chumhanbibani haibasi thajaba pamlammi. Mahakna hairammi,
Masigi warol — haibadi eikhoi asi thajaba khakki mapalna, ningtamna, amasung eikhoigi thabak amatta yaodana chumhanbi — haina hairibagi maramdi Esorna eikhoibu eikhoigi aphaba thabaksing adugi mapalna chumhanbiba matik chai haibagi wakhallon adu mayek sengna louthokpa pambagi maramnani; amasung meeoibagi asonbasing aduga Esorgi aphaba utthoknaba hairibani, eikhoi esagi thabaksinggi mapung phadaba amasung eikhoigi Kanbiba Mapu Khristagi khwaidagi marang kaiba thoujal adu utthoknaba hairibani; Khrista amasung Mahakki mammal yamlaba ikheng tabikhiba aduna eikhoigi chumhanbiba phangbada matik chai haibadu utthoknabani. (The Works of Thomas Cranmer, 131)
Amuk Hanna Thajarakpa
Roman Catholic ki Maharani Mary I na pallakpa matamda, Cranmer na Reformed theology thajabagi maramna mahakki punsi pikhamnakhi.
Mahakna chahi ahum chupna awa khangba aduda, mahakpu keisumsangda thambirammi, tonganna inthokpirammi, ikaiba pirammi, wa-pahang tourammi, amasung otpirammi. Mahakki marup Nicholas Ridley amasung Hugh Latimer bu hingna mei thaba adu yenghallammi.
Masigi makha tarakpada, mahakki siramdai matamda, Cranmer na kiraduna mahakki thajaba adu haidokkhi, adubu ingtappa amasung tuminna leiganba mahak adu ukhongda punduna mei tharingei matam aduda Khristada leiba mahakki thajaba adu panggal leina haidoklamkhi.
Lanna Matik Paiba
Adubu Cranmer asi mayek sengna kanano haina utthokkhiba asi mahak masa siba numit aduda khakta natte, adubu chahi mapangi mamanggi numit amada, mahakna Ningthou Henry VIII na siramdaida hipliba phamung adugi mamangda leppa numit adudani. Sok 1547 gi January gi tang 27 ta Ningthou Henry sirammi. Ningthou adugi seba touba meeoi amana mahakki manakta kana lak-hanba pammi haina hanglammi. Ningthou aduna Thomas bu laknaba hairami. Cranmer na thunglaba matam aduda, Ningthou Henry di wa ngangba ngamlamkhidre. Adubu John Foxe na wari adu libirammi.
Madudagi archbishop oiriba Thomas na mahakna Khristada thajaba thamnaba, amasung Mangonda minungsigidamak koujanaba pukning thougatpirammi, mahakna wa ngangba ngamdabagi maramna mahakki mitna oirabasu nattraga mahakki makhutna oirabasu, mahakna Prabhuda thajei haibagi khudam piraknaba hanglammi. Adudagi ningthou aduna mahakki makhut adu mahakna ngamjabi maongda chetna paiduna leirammi. (Foxe’s Book of Martyrs, 748)
Hairiba mikup asina English Reformation da khwaidagi maru oiba marupki anigi ningthijaba mikup adu oikhi. Numit aduda Ningthou Henry na Cranmer gi makhutta chetna paisinba matamda mahakna thajariba adu chap chana karino haina khangdaba oirabasu, Esorna makhoi anigi marakta leiba mari adu England leibakpu Roman Catholic ki makhadagi ningtamnaba amasung amakhakta ngairaba achumba adubu amuk hanna hinggatnaba sijinnakhi.
